(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 284

॥ శ్రీః ॥
3.284. అధ్యాయః 284
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
వానరసనాపతిభిః స్వస్వసైన్యైః సహరామసుగ్రీవోపాసనం ॥ 1 ॥
వానరసేనాభిః సహ సాగరతీరముపాగతేన రామేణ సేనానాం సాగరతరణాయ సముద్రారాధనార్థం నియమేన దర్భసంస్తరే శయనం ॥ 2 ॥
సాగరేణ రామంప్రతి స్వప్నే స్వాత్మప్రదర్శనపూర్వకం నలేన సేతునిర్మాపణచోదనా ॥ 3 ॥
రామేణ శరణార్థినో విభీషణస్య లంకారాజ్యేఽభిషేచనపూర్వకం సేతుమార్గేణ సైన్యైః సహ లంకాగమనం ॥ 4 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

మార్కండేయ ఉవాచ। 3-284-0x(2709)(26882)
తతస్తత్రైవరామస్య సమాసీనస్య తైః సహ।
సమాజగ్ముః కపిశ్రేష్ఠాః సుగ్రీవవచనాత్తదా ॥ 3-284-1(26883)
వృతః కోటిసహస్రేణ వానరాణాం తరస్వినాం।
శ్వశురో వాలినః శ్రీమాన్సుషేణో రామమభ్యయాత్ ॥ 3-284-2(26884)
కోటీశతవృతోవాఽపిగజో గవయ ఏవ చ।
వానరేన్రౌ మహావీర్యౌ పృథక్పృథగదృశ్యతాం ॥ 3-284-3(26885)
షష్టికోటిసహస్రాణి ప్రకర్షన్ప్రత్యదృశ్యత।
గోలాంగూలో మహారాజ గవాక్షో భీమదర్శనః ॥ 3-284-4(26886)
గంధమాదనవాసీ తు ప్రథితో గంధమాదనః।
కోటీశతసహస్రాణి హరీణాం సమకర్షత ॥ 3-284-5(26887)
పనసో నామ మేధావీ వానరఃసుమహాబలః।
కోటీర్దశ ద్వాదశ చ త్రింశత్పంచ ప్రకర్షతి ॥ 3-284-6(26888)
శ్రీమాందధిముఖో నామ హరివృద్ధోఽతివీర్యవాన్।
ప్రచకర్ష మహాసైనయం హరీణాం భీమతేజసాం ॥ 3-284-7(26889)
కృషణానాం ముఖపుండ్రాణామృక్షాణాం భీమకర్మణాం।
కోటీర్దశ ద్వాదశ చ త్రింశత్పంచ ప్రకర్షతి ॥ 3-284-8(26890)
ఏతే చాన్యే చ బహవో హరియూథపయూథపాః।
అసంఖ్యేయా మహారాజ సమీయూ రామకారణాత్ ॥ 3-284-9(26891)
గిరికూటనిభాంగానాం సింహానామివ గర్జతాం।
శ్రూయతే తుములః శబ్దస్తత్రతత్రప్రధావతాం ॥ 3-284-10(26892)
గిరికూటనిభాః క్నచిత్కేచిన్మహిషసన్నిభాః।
శరదభ్రప్రతీకాశాః కేచిద్ధింగులకాననాః ॥ 3-284-11(26893)
ఉత్పతంతః పతంతశ్చ ప్లవమానాశ్చ వానరాః।
ఉద్ధున్వంతోఽపరే రేణూన్సమాజగ్ముః సమంతతః ॥ 3-284-12(26894)
సవానరమహాసైన్యః పూర్ణసాగరసన్నిభః।
నివేశమకరోత్తత్రసుగ్రీవానుమతే తదా ॥ 3-284-13(26895)
తతస్తేషు హరీంద్రేషు సమావృత్తేషు సర్వశః।
తిథౌ ప్రశస్తే నక్షత్రే ముహూర్తే చాభిపూజితే ॥ 3-284-14(26896)
తేన వ్యూఢేన సైన్యేన లోకానుద్వర్తయన్నివ।
ప్రయయౌ రాఘవః శ్రీమాన్సుగ్రీవసహితస్తదా ॥ 3-284-15(26897)
ముఖమాసీత్తు సైన్యస్య హనూమాన్మారుతాత్మజః।
జఘనం పాలయామాస సౌమిత్రిరకుతోభయః ॥ 3-284-16(26898)
బద్ధగోధాంగులిత్రణౌ రాఘవౌ తత్రజగ్మతుః।
వృతౌ హరిమహామాత్రైశ్చంద్రసూర్యౌ గ్రహైరివ ॥ 3-284-17(26899)
ప్రబభౌ హరిసైన్యం తత్సాలతాలశిలాయుధం।
సుమహచ్ఛాలిభవనం యథా సూర్యోదయం ప్రతి ॥ 3-284-18(26900)
నలనీలాంగదక్రాథమైందద్వివిదపాలితా।
యయౌ సుమహతీ సేనా రాఘవస్యార్థసిద్ధయే ॥ 3-284-19(26901)
వివిధేషు ప్రశస్తేషు బహుమూలఫలేషు చ।
ప్రభూతమధుమాంసేషు వారిమత్సు వివేషు చ ॥ 3-284-20(26902)
నివసంతీ నిరాబాధా తథైవగిరిసానుషు।
ఉపాయాద్ధిరిసేనా సా క్షారోదమథ మాగరం ॥ 3-284-21(26903)
ద్వితీయసాగరనిమం తద్బలంబహులధ్వజం।
వేలావనం సమాసాద్ నివాసమకరోత్తదా ॥ 3-284-22(26904)
తతో దాశరథిః శ్రీమాన్సుగ్రీవం ప్రత్యభాషత।
మధ్యే వానరముఖ్యానాం ప్రాప్తకాలమిదం వచః ॥ 3-284-23(26905)
ఉపాయః కోను భవతాం మతః సాగరలంఘనే।
ఇయం హి మహతీ సేనా సాగరశ్చాతిదుస్తరః ॥ 3-284-24(26906)
తత్రాన్యే వ్యాహరంతి స్మ వానరాః పటుమానినః।
సమర్థా లంఘనే సిందోర్న తత్కృత్స్నస్య వానరాః ॥ 3-284-25(26907)
కేచిన్నౌభిర్వ్యవస్యంతి కేచిచ్చ వివిధైః ప్లవైః।
నేతి రామస్తు తానసర్వాన్సాంత్వయన్ప్రత్యభాషత ॥ 3-284-26(26908)
శతయోజనవిస్తారం న శక్తాః సర్వవానరాః।
క్రాంతుం తోయనిధిం వీరానైషా వో నైష్ఠికీ మతిః ॥ 3-284-27(26909)
నావో న సంతి సేనాయా బహ్వ్యస్తారయితుం తథా।
వణిజాముపఘాతం చ కథమస్మద్విధశ్చరేత్ ॥ 3-284-28(26910)
విస్తీర్ణం చైవ నః సైన్యం హన్యాచ్ఛిద్రేణ వై పరః।
ప్లవోడుపప్రతారశ్చనైవాత్రమమ రోచతే ॥ 3-284-29(26911)
అహం త్విమం జలనిధిం సమారప్స్యాంయుపాయతః।
ప్రతిశేష్యాంయుపవసందర్శయిష్తి మాం తతః ॥ 3-284-30(26912)
న చేద్దర్శయితా మార్గం ధక్ష్యాంయనమహం తతః।
మహాస్త్రైరప్రతిహతైరత్యగ్నిపవనోజ్జ్వలైః ॥ 3-284-31(26913)
ఇత్యుక్త్వా సహసౌమిత్రిరుపస్పృశ్యాథ రాఘవః।
ప్రతిశిస్యే జలనిధం విధివత్కుశసంస్తరే ॥ 3-284-32(26914)
సాగరస్తు తతః స్వప్నే దర్శయామాస రాఘవం।
దేవో నదనదీమర్తా శ్రీమాన్యాదోగణైర్వృతః ॥ 3-284-33(26915)
కౌసల్యామాతరిత్యేవమాభాష్య మధురం వచః।
ఇదమిత్యాహ రత్నానామాకరైః శతశో వృతః ॥ 3-284-34(26916)
బ్రూహి కిం తేకరోంయత్రసాహాయ్యం పురుషర్షభ।
ఐక్ష్వాకో హ్యస్మి తే జ్ఞాతీ రామ సత్యపరాక్రమః।
ఏవముక్తః సముద్రేణ రామో వాక్యమథాబ్రవీత్ ॥ 3-284-35(26917)
మార్గమిచ్ఛామి సైన్యస్య దత్తం నదనదీపతే।
యేన గత్వాదశగ్రీవం హన్యామ కులపాంసనం।
`రాక్షసంసానుబంధం తం మమ భార్యాపహారిణం' ॥ 3-284-36(26918)
యద్యేవం యాచతో మార్గం న ప్రదాస్యతి మే భవాన్।
శరైస్త్వాం శోషయిష్యామి దివ్యాస్త్రయతిమంత్రితైః ॥ 3-284-37(26919)
ఇత్యేవంబ్రువతః శ్రుత్వారామస్య వరుణాలయః।
ఉవాచవ్యథితోవాక్యమితిబద్ధాంజలిఃస్థితః ॥ 3-284-38(26920)
నేచ్ఛామి ప్రతిఘాతం తే నాస్మి విఘ్నకరస్తవ।
శృణు చేదం వచోరామ శ్రుత్వా కర్తవ్యమాచర ॥ 3-284-39(26921)
యది దాస్యామి తే మార్గం సైన్యస్ వ్రజతోఽఽజ్ఞయా।
అన్యేఽప్యాజ్ఞాపయిష్యంతి మామేవం ధనుషోబలాత్ ॥ 3-284-40(26922)
అస్తిత్వత్రనలో నామ వానరః శిల్పిసంమతః।
త్వష్టుః కాకుత్స్థ తనయో బలవాన్విశ్వకర్మణః ॥ 3-284-41(26923)
స యత్కాష్ఠం తృణం వాఽపిశిలాం వా క్షేప్స్యతే మయి।
సర్వం తద్ధారయిష్యామి స తే సేతుర్భవిష్యతి ॥ 3-284-42(26924)
ఇత్యుక్త్వాఽంతర్హితే తస్మిన్రామో నలమువాచ హ।
కురు సేతుం సముద్రే త్వంశక్తో హ్యసి మతో మమ ॥ 3-284-43(26925)
తేనోపాయేన కాకుత్స్థః సతుబంధమకారయత్।
దశయోజనవిస్తారమాయతం శతయోజనం ॥ 3-284-44(26926)
నలసేతురితి ఖ్యాతో యోఽద్యాపి ప్రథితో భువి।
రామస్యాజ్ఞాం పురస్కృత్య ధార్యతే గిరిసంనిభః ॥ 3-284-45(26927)
తత్రస్థం స తు ధర్మాత్మా సమాగచ్చద్విభీషణః।
భ్రాతా వై రాక్షసేంద్రస్య చతుర్భిః సచివైః సహ ॥ 3-284-46(26928)
ప్రతిజగ్రాహ రామస్తం స్వాగతేన మహామనాః।
సుగ్రీవస్య తు శంకాఽభూత్ప్రణిధిః స్యాదితి స్మహ ॥ 3-284-47(26929)
రాఘవః సత్యచేష్టాభిః సంయక్వ చరితేంగితైః।
యదా తత్త్వేన తుష్టోఽభూత్తత ఏనమపూజయత్ ॥ 3-284-48(26930)
సర్వరాక్షసరాజ్యేచాప్యభ్యపించద్విభీషణం।
చక్రే చ మంత్రసచివం సహృదంలక్ష్మణస్ చ ॥ 3-284-49(26931)
విభీషణమతే చైవ సోఽత్యక్రామన్మహార్ణవం।
ససైన్యః సేతునా తేన మార్గేణైవ నరాధిపః ॥ 3-284-50(26932)
తతో గత్వాసమాసాద్య లంకోద్యానాన్యనేకశః।
భేదయామాస కపిభిర్మహాంతి చ బహూని చ ॥ 3-284-51(26933)
తత్రాస్తాం రావణామాత్యౌ రాక్షసౌ శుకసారణౌ।
చరౌ వానరరూపేణ తౌ జగ్రాహ విభీషణః ॥ 3-284-52(26934)
ప్రతిపన్నౌ యదా రూపం రాక్షసం తౌ నిశాచరౌ।
దర్శయిత్వా తతః సైన్యం రామః పశ్చాదవాసృజత్ ॥ 3-284-53(26935)
నివేశ్యోపవనే సైన్యం స శూరః ప్రాజ్యవానరం।
ప్రేషయామాస దుత్యేన రావణస్య తతోఽంగదం ॥ 3-284-54(26936)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి రామోపాఖ్యానపర్వణి చతురశీత్యధికద్విశతతమోఽధ్యాయః ॥ 284 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-284-8 ముఖే పుండ్రస్తిలకం యేషాం తే. లలాటే ఊర్ధ్వపుండ్రాకారేణ చిహ్నేన చిహ్నితానాం ॥
3-284-10 శిరీషకుసుమాభానాం సింహానామితి ధ. పాఠః ॥
3-284-18 శాలిభిర్భాతీతి శాలిభం తచ్చతద్వనం పక్వజలిభవనం తద్వత్పీతవర్ణమిత్యర్థః ॥
3-284-29 ప్లవః అలాబుఘటాదిమయం తరణసాధనం। ఉడుపం రక్షుద్రనౌకా తాభ్యాం ప్రతారస్తరణం ॥
3-284-30 సమారప్స్యామి ఆరాధయిష్యామి ॥
3-284-34 మధురం వచ ఇదంశృణ్విత్యాహేతి శేషేణ యోజ్యం ॥
3-284-40 ఆజ్ఞాయేతి చ్ఛేదః। పూర్వరూపమార్షం ॥
3-284-47 ప్రణిధిశ్ఛలకృత గుప్తచారో వా ॥
3-284-50 మాసేనైవ నరాధిప ఇతి ఝ. పాఠ ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.